Oude handschriften

header1 bifolium

Ik begin dit onderwerp met het navolgende In Memoriam, overgenomen uit Bifolium. Professor Hermans, voor zijn studenten gewoon Jos, heeft mij tussen 2001 en 2003 enthousiast gemaakt voor oude handschriften en miniaturen. Ik ben ongetwijfeld niet de enige geweest. Toen ik begin 2007 (weer terug in Groningen) bij de studieadviseur informeerde naar de mogelijkheden om weer college bij Jos Hermans te gaan volgen hoorde ik dat hij toen juist ernstig ziek was geworden. Op mijn tocht in mei 2007 stuurde ik hem nog enkele kaarten en na mijn terugkomst beantwoordde hij die – zo ziek hij was – met een uitgebreide mail.

 

jos-bifolium

In Memoriam Jos.M.M. Hermans (1949-2007)

18 November 2007

Op 27 juli 2007 j.l. overleed Jos. M.M. Hermans, hoogleraar in de Westerse handschriftenkunde en boekwetenschap aan de Universiteit Groningen. Jos was een van de oprichters van BIFOLIUM en vriend van velen van ons. Vorig jaar omstreeks de kerstdagen werd hij ziek en al gauw bleek dat hij niet meer zou herstellen. In de tijd die hem restte, moest hij afscheid nemen van alles wat hij lief had: zijn vrouw en dochters, zijn vrienden en zijn werk.

Jos Hermans25 jaar geleden begonnen wij gedrieën aan BIFOLIUM– de naam kwam van Peter Gumbert, maar de uitvoering lag in handen van Gerda Huisman, Helen Wüstefeld èn Jos Hermans. Jos nam, met zijn tomeloze energie en inzet al gauw het heft in handen en al die jaren daarna heeft hij het leeuwendeel van het werk voor BIFOLIUM verzorgd. Daarin werd hij ook bijgestaan door zijn vrouw Lydia Wierda, die, mede door hem geïnspireerd, een handschriftdeskundige werd.

Als Groningse studenten leerden wij Jos in 1974 kennen in Rome, waar hij als student-assistent van Prof. H. Schulte Nordholt ons wegwijs maakte in het ‘Byzantijnse’ Rome. In 1976 werd hij docent bij de leerstoelgroep Middeleeuws Latijnse taal- en letterkunde aan de RU Groningen voor westerse codicologie en boekwetenschap, het vak dat hij in Nijmegen had leren kennen. In Groningen bouwde hij deze bijvakstudie uit tot een onmisbaar onderdeel van de nieuwe vakgroep Mediëvistiek die hij samen met de mediolatinist Edmé Smits (†1992) heeft opgezet. Hier ook begon hij zijn onderzoek naar Boeken in Groningen voor 1600 waarop hij in 1987 cum laude promoveerde. Ontelbare publicaties zouden volgen. De 49 afleveringen van BIFOLIUM, Nieuws over handschriften en oude drukken – april 1983 en april/mei 2007 – zouden zonder Jos Hermans vermoedelijk niet tot stand gekomen zijn.

Van meet af aan organiseerde Jos tentoonstellingen en congressen, waaronder de populaire ‘Groningse Codicologendagen’ (1988, 1992, 1996 en in 2002). Deze congressen functioneerden als platvorm voor al degenen die zich in Nederland met het oude boek bezighielden. In 1995 werd Jos bijzonder hoogleraar Westerse Handschriftenkunde en Boekwetenschap, geheel verdiend door zijn inspirerende onderzoek en onderwijs.

In het noorden bleef Jos een zuiderling, een gastvrije Bourgondiër, vrolijk en enthousiast in hart en nieren. Iedereen in zijn omgeving maakte zich wel eens zorgen over de tijd en energie die hij aan zijn werk besteedde, zijn verantwoordelijkheidsgevoel, zijn opofferingen. Maar zijn werk was zeker niet het enige. Wij allen kenden hem ook als iemand die vol trots sprak over zijn gezin, over zijn leuke dochters. En wat hij vertelde graag over hun toneelspelen en voetballen!
Jos Hermans, de inspirator voor naasten en studenten, wordt nu door zo velen gemist. Wij zullen hem in onze herinnering houden, terwijl we het dierbare ‘wordt vervolgd’ er nu zelf bij moeten denken. (HW)

Jos staat ook vermeld in Wikipedia. “Wie als westerling een bezoek aan Groningen bracht, liep grote kans op een uitbundige begroeting door de Groningse Maastrichtenaar Jos Hermans, op de fiets onderweg van vergadering naar college of UB. Groningen wordt met het overlijden van Jos een stuk killer … ” zo meldt de website van Neder-L. Op dezelfde site staat over zijn boek “De oudheid in handen”het volgende vermeld:

De oplettende lezer zal hieruit kunnen concluderen dat deze publicatie meer is dan alleen maar een beschrijving van een aantal handschriften. Ze nodigt uit tot verdere studie. Sterker nog: ze wil ook nadrukkelijk een rol spelen als lesmateriaal in het voorbereidend en wetenschappelijk onderwijs en aldus een bijdrage leveren aan een bredere waardering van oude handschriften als cultureel erfgoed.

Met liefde toonde hij ons – zijn studenten- de prachtige boeken uit de Universiteitsbibliotheek Groningen die hij vóór of tijdens het college op een karretje naar binnenreed. Met liefde denk ik aan hem!

Bijgewerkt op 30-01-2013

Hoe zwerven boeken rond?

Gisteren ontving ik per post het boek: Zwolse boeken voor een markt zonder grenzen. Auteur: Hermans, Jos M.M. Ik bestelde het een week geleden via internet.
Afzender: Powells.com, 2720 NW 29th Avenue, Portland, O.R. 97210, USA. Kosten: Item: §8.00, Shipping: §17.99 Total charges: §25.99
Hoewel aangeboden als occasion is het volledig nieuw en nog in het oorspronkelijke cellofaan verpakt. In Nederland is het boek te verkrijgen tegen betaling van €80.00
Hoe komt het daar aan de andere kant van Amerika?